Reforma 26 — Kompas Jutra. Zmiany w szkołach

Czym jest Reforma 26?

Od 1 września 2026 roku nowa podstawa programowa obejmuje wychowanie przedszkolne oraz klasy I i IV szkół podstawowych, także w placówkach niepublicznych. Dotyczy również zerówek w szkołach i innych form wychowania przedszkolnego. Zakres i terminy określa rozporządzenie z 11 marca 2026 r..

Ministerstwo Edukacji Narodowej używa nazwy „Reforma 26. Kompas Jutra” dla zmian w programach i organizacji nauki rozłożonych na kilka lat. Rodzic powinien sprawdzić osobno, według jakiej podstawy uczy się jego dziecko i jakie zasady obowiązują w szkole od września. Część zmian, w tym obowiązkowa edukacja zdrowotna, dotyczy także starszych roczników.

Reforma jest etapowa — co weszło w 2025, a co we wrześniu 2026

We wrześniu 2025 roku zmieniły się wybrane przedmioty. Rok później rozpoczęto wdrażanie nowej podstawy w przedszkolach i szkołach podstawowych. Równolegle weszły przepisy dotyczące edukacji zdrowotnej i oceniania.

Dlatego rodzic siódmoklasisty też powinien sprawdzić tegoroczne zasady. Sam przedmiot edukacja zdrowotna istnieje od 2025 roku, ale jego obowiązkowy charakter jest zmianą z września 2026.

Skąd wzięła się Reforma 26?

W komunikacie przedstawiającym reformę MEN wskazało ponad 24 tysiące ankiet nauczycielskich, 700 spotkań i 22 zespoły pracujące nad zmianami.

Profil absolwenta i absolwentki, opracowany przez IBE PIB, opisuje wiedzę, umiejętności i postawy oczekiwane na koniec danego etapu edukacji. Na nim oparto założenia nowej podstawy programowej.

Jak ma wyglądać nauka według nowej podstawy?

Nowa podstawa łączy wiedzę przedmiotową z jej zastosowaniem. Przewiduje doświadczenia edukacyjne, czyli zadania, w których uczeń korzysta z wiedzy w praktyce. W prezentacji MEN dla rodziców przykładami są przygotowanie budżetu wycieczki na matematyce i badanie gleby na przyrodzie.

W dokumentach reformy pojawia się pojęcie sprawczości. Uczeń ma podejmować decyzje dotyczące zadania, zaplanować pracę i ocenić jej wynik. O sposób organizacji tych doświadczeń i informowania o postępach zapytaj nauczyciela danego przedmiotu.

Co zmienia się w przedszkolach?

W wychowaniu przedszkolnym nowa podstawa obowiązuje od razu we wszystkich grupach wiekowych. Obejmuje placówki publiczne i niepubliczne.

Najważniejsze kierunki zmian:

• Nauka przez zabawę, obserwację, eksperymentowanie i ruch.
• Ćwiczenie samodzielności, współpracy oraz radzenia sobie z emocjami.
• Ograniczenie korzystania z urządzeń ekranowych, opisane dalej w artykule.
• Przygotowanie do szkoły uwzględniające rozwój społeczny, emocjonalny, poznawczy i fizyczny.

Nowe i zmienione przedmioty

W roku 2026/2027 zmiany przedmiotowe nowej podstawy dotyczą przede wszystkim obecnych czwartoklasistów. W kolejnych latach będą im towarzyszyć podczas przechodzenia do następnych klas.

Zakres przedmiotów wynika z podstawy programowej, a godziny i przepisy przejściowe z ramowych planów nauczania. Drugi język obcy w klasach VII–VIII nie jest nowością wprowadzoną dopiero przez Reformę 26.

Edukacja zdrowotna i zdrowie seksualne w 2026/2027

Od września 2026 edukacja zdrowotna jest obowiązkowa w klasach IV–VIII podstawówki oraz w określonych klasach liceum, technikum i branżowej szkoły I stopnia. Uczniowie otrzymują z niej oceny. Osobny przedmiot „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne” jest nieobowiązkowy, bez ocen i bez wpływu na promocję.

Podział opisuje rozporządzenie dotyczące zajęć ze zdrowia seksualnego. Program, liczbę godzin i zasady udziału wyjaśniamy w osobnym poradniku o edukacji zdrowotnej i seksualnej.

Moduły tematyczne — nowość w polskiej szkole

Moduły tematyczne łączą treści realizowane na różnych lekcjach. Nie są sześcioma dodatkowymi przedmiotami w planie ucznia. Nowa podstawa wyróżnia następujące moduły:

• bezpieczeństwo i obrona;
• medialny;
• filozoficzny;
• ekonomiczno-finansowy;
• klimatyczny;
• kultura.

Na przykład kwestie finansowe pojawiają się w matematyce i edukacji obywatelskiej, a klimatyczne w przyrodzie oraz późniejszych przedmiotach przyrodniczych. Moduły wdraża się wraz z nową podstawą dla kolejnych roczników.

Tydzień projektowy — nauka przez działanie

Podczas tygodnia projektowego uczniowie pracują w grupach nad zadaniem łączącym różne przedmioty. Ustalają plan, wykonują pracę i przedstawiają wyniki. Termin wybiera szkoła.

W roku 2026/2027 publiczna podstawówka może zorganizować taki tydzień w klasach IV–VIII, ale nie ma jeszcze tego obowiązku. § 12 rozporządzenia o ramowych planach wprowadza go etapami:

• 2027/2028: obowiązkowo w klasach IV i V;
• 2028/2029: w klasach IV–VI;
• 2029/2030: w klasach IV–VII;
• od 2030/2031: w klasach IV–VIII.

W starszych klasach, których obowiązek jeszcze nie obejmuje, szkoła może wprowadzić go wcześniej. Ten harmonogram dotyczy publicznych szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży; zasady organizacji zajęć w placówce niepublicznej sprawdź bezpośrednio w szkole.

Mniej ekranów w szkole i przedszkolu

Podstawa wychowania przedszkolnego przewiduje poznawanie zasad bezpieczeństwa i higieny cyfrowej. Jednocześnie stanowi, że dzieci nie korzystają indywidualnie i samodzielnie z urządzeń ekranowych. Wyjątek dotyczy urządzeń używanych jako racjonalne usprawnienia przez dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Nauczyciel korzysta z ekranów do celów dydaktycznych tylko w niezbędnym zakresie.

Od września 2026 obowiązują też odrębne przepisy o korzystaniu z telefonów i podobnych urządzeń w przedszkolach oraz podstawówkach. Zakaz ma wyjątki, m.in. związane ze zdrowiem. Obejmuje również urządzenia takie jak smartwatche, jeśli umożliwiają komunikację lub rejestrowanie obrazu albo dźwięku. OSE/NASK opisuje zakres nowych zasad.

Ustal ze szkołą, jak skontaktujesz się z dzieckiem w pilnej sprawie i jakie zasady zapisano w statucie. Jeśli urządzenie służy monitorowaniu zdrowia, wyjaśnij wcześniej sposób korzystania z niego podczas pobytu w placówce.

Zmiany w ocenianiu

Reforma nie znosi stopni od 1 do 6. MEN podkreśla rolę informacji zwrotnej: uczeń powinien wiedzieć, co opanował i co wymaga dalszej pracy. Nie oznacza to automatycznego zastąpienia stopni oceną opisową we wszystkich klasach.

Rozporządzenie z 20 sierpnia 2026 r. wprowadza konkretne zmiany w szkołach publicznych:

• Przy ocenie rocznej należy uwzględniać zaangażowanie w doświadczenia edukacyjne, jeśli przewiduje je podstawa danego przedmiotu.
• Zmieniają się obszary uwzględniane w ocenie zachowania, m.in. współpraca i budowanie relacji.
• W klasach IV–VIII wykonana pisemna praca domowa wymaga sprawdzenia i informacji zwrotnej. Statut może przewidywać możliwość podwyższenia oceny rocznej za wykonywanie nieobowiązkowych pisemnych prac domowych.

Większość tych przepisów obowiązuje od 1 września 2026. Nowe zasady przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych i sprawdzianów po zastrzeżeniach do oceny wchodzą dopiero 1 września 2027. Nie należy mylić ich z egzaminem ósmoklasisty ani maturą.

Harmonogram wdrażania

Podstawa dla szkoły podstawowej wchodzi etapami określonymi w rozporządzeniu. Dalsze terminy dla szkół ponadpodstawowych i egzaminów MEN przedstawia w harmonogramie reformy:

Zapowiedź nowej formuły egzaminu nie określa jeszcze szczegółów arkuszy. Dla swojego rocznika sprawdzaj informatory i komunikaty CKE. Rodzice obecnych ósmoklasistów mogą też skorzystać z przewodnika po rekrutacji do szkół średnich w 2027 roku.

Co to oznacza dla rodziców?

Na spotkaniu z wychowawcą zapytaj, które zmiany dotyczą klasy Twojego dziecka. Poproś o zasady oceniania, informacje o pracy projektowej i termin zajęć ze zdrowia seksualnego. W przypadku niejasności ustal, czy szkoła powołuje się na przepis, czy na własne rozwiązanie zapisane w statucie.

Sama zmiana podstawy nie przesądza o obwodzie szkoły ani terminach naboru w Twojej gminie. Te informacje sprawdzaj osobno. Pomocny będzie nasz poradnik o tym, jak ustalić szkołę obwodową.

Zmiany w szkolnych posiłkach opisujemy oddzielnie we wpisie o diecie planetarnej w szkołach.

Najczęstsze pytania