Progi punktowe do liceum: sześć lat i jeden dołek

Dwie liczby, które nie zgadzają się z tym, co słychać co lipiec

Co roku w połowie lipca wraca ten sam nagłówek: progi punktowe do liceów znów poszły w górę, dostać się jest coraz trudniej. Zebraliśmy 7 311 progów z sześciu naborów w Warszawie i Poznaniu i ta historia się w nich nie zapisała.

Mediana progu do warszawskiego liceum ogólnokształcącego wyniosła 152,1 punktu w 2022 roku i 155,6 punktu w 2026 — cztery lata i trzy i pół punktu różnicy, przy skali 200 punktów. Po drodze były jeszcze 152,2 (2023), 153,9 (2025) i 152,5 (2021). Pięć naborów mieści się w przedziale węższym niż jedna czwórka ze świadectwa.

Wypada z tego jeden rok: 2024, z medianą 145,4 punktu. Ten sam rok, w którym Warszawa otworzyła 693 oddziały klas pierwszych zamiast 1 014 rok wcześniej — o 32% mniej.

To nie jest artykuł o tym, które liceum jest lepsze — próg nie jest oceną szkoły i nie da się z niego zbudować listy najlepszych. To artykuł o tym, dlaczego rocznik 2024 jest najgorszym możliwym punktem odniesienia dla ósmoklasisty planującego nabór 2027, i co w miejsce niego wziąć.

Rok 2024: miasto nie zamknęło szkół, tylko klasy

Najpierw sama podaż miejsc. W warszawskim zestawieniu z 2024 roku jest 159 szkół — o jedną mniej niż rok wcześniej i dokładnie tyle samo co rok później. Nie zniknęła praktycznie żadna. Zniknęły oddziały: z 1 014 na 693.

Warszawska szkoła otwierała w 2023 roku średnio 6,3 oddziału klasy pierwszej, w 2024 — 4,4, a w 2026 znów 6,0. W Poznaniu ten sam wskaźnik spadł z 5,8 do 3,9 i wrócił do 4,7. Dwa miasta, dwa niezależnie wydawane zestawienia, dwa różne organy prowadzące — i ten sam rok wycięty.

To nie był kryzys naboru, tylko połowa rocznika

Miasta nie ograniczyły oferty z oszczędności. Do klas pierwszych po prostu nie miał kto pójść, i wiadomo dokładnie dlaczego — powód zapadł osiem lat wcześniej.

Ustawa z 29 grudnia 2015 r. (Dz.U. 2016 poz. 35) cofnęła obowiązek szkolny sześciolatków, wprowadzony dwa lata wcześniej. Skutek: rocznik, który we wrześniu 2016 poszedł do klasy pierwszej, był połowiczny — sześciolatki zostały w przedszkolach, a siedmiolatki zdążyły pójść do szkoły rok wcześniej. Ten rocznik kończył ósmą klasę w roku szkolnym 2023/2024 i rekrutował się do szkół średnich latem 2024.

Widać to w danych krajowych, w zupełnie innym zbiorze niż progi. System Informacji Oświatowej publikuje liczbę uczniów klas pierwszych techników i szkół branżowych w całej Polsce:

Krajowa seria spadła o 29% dokładnie w tym samym roku, w którym Warszawa i Poznań wycięły po 32% oddziałów. To trzy niezależne pomiary — dwa miejskie zestawienia rekrutacyjne i krajowy zbiór SIO — pokazujące jedno zdarzenie demograficzne.

Ten sam rocznik widać jeszcze wcześniej, w wynikach egzaminu ósmoklasisty, które te dzieci zdawały dwa lata przed tym naborem — pokazujemy to na przykładzie jednej szkoły w Wynik egzaminu ósmoklasisty nie ocenia szkoły.

Przy okazji widać drugą rzecz, o której się rzadziej mówi: lata 2022 i 2023 były sztucznie grube, bo zbierały skutki dwóch lat reformy sześciolatków. Poziom z lat 2025–2026 nie jest odbiciem po kryzysie — jest normą, do której nabór wrócił.

Co się stało z progami, kiedy zniknął co trzeci kandydat

Mniej kandydatów i mniej miejsc naraz — więc progi wcale nie musiały spaść. Spadły, ale mniej, niż mogłoby się wydawać, i bardzo różnie w zależności od typu szkoły.

Warszawskie licea zeszły w 2024 roku o siedem punktów i wróciły wyżej, niż były. Poznańskie licea przeszły znacznie głębszy cykl — od 159,7 przez 132,6 do 157,2 — bo mniejszy rynek reaguje gwałtowniej na tę samą zmianę liczby kandydatów. Technika w obu miastach spadły najmocniej, bo tam próg i tak leży nisko: mediana 64,5 punktu w Poznaniu w 2024 roku znaczy, że połowa oddziałów przyjęła ostatniego kandydata z wynikiem poniżej jednej trzeciej maksimum.

Jest w tej tabeli szczegół, który warto zauważyć: mediana spadła, mimo że oddziałów ubyło. Gdyby szkoły wycinały przede wszystkim klasy najmniej oblegane — a tak zwykle robią, bo to one zostają puste — z zestawienia zniknęłyby progi najniższe i mediana powinna była pójść w górę. Poszła w dół. Efekt demograficzny był więc silniejszy, niż pokazuje sama różnica median.

Jedna szkoła, sześć naborów

Mediana z całego miasta niewiele mówi rodzicowi, który patrzy na jedną konkretną szkołę. Weźmy więc jedno zwyczajne warszawskie liceum — nie czołówkę, bo czołówka ilustrowałaby wyjątek.

Wszystkie sześć roczników tej szkoły jest na jej stronie. Cała historia LVIII LO w jednym akapicie: najniższy próg w szkole wynosił 136,55 w 2023 roku, 27,25 w 2024 i 123,90 w 2026. Ten jeden oddział z 2024 roku — klasa matematyczno-fizyczna — praktycznie się nie zapełnił. Rok później w tej szkole nie ma już w ogóle klasy o tym profilu.

Trzy rzeczy, których ta tabela nie pozwala zrobić, a które są pierwszym odruchem:

• Śledzić jednego oddziału przez lata. W 2021 roku klasy nazywały się 1ML_n i 1PRL_h, w 2026 — 1BL i 1DL. Miasta przenumerowują oddziały co rok i zmieniają im profile; nie ma czego łączyć w linię.
• Czytać progu jako wymogu szkoły. Szkoła nie ustala progu. Próg wychodzi po naborze i jest wynikiem ostatniej osoby, której starczyło punktów.
• Porównywać dwóch szkół po liczbie. Zestawienia nie podają ani liczby miejsc, ani liczby kandydatów. Bez tych dwóch liczb próg mówi o popularności oddziału w danym lipcu, a nie o tym, czego się w nim uczy.

Czego te dane nie mówią

Trzy dalsze ograniczenia, których nie warto przemilczeć:

To dwa miasta, nie Polska. Tylko Warszawa i Poznań publikują takie zestawienia w formie, którą da się przetworzyć. Kraków, Wrocław, Gdańsk i Łódź podają wyniki naboru inaczej albo wcale. Nie wiemy, czy dołek 2024 miał identyczną skalę wszędzie — wiemy tylko, że krajowa seria SIO i dwa miejskie zestawienia mówią to samo.

Warszawskie zestawienie z 2021 roku jest niepełne z założenia. Miasto zastrzega w jego nagłówku, że pomija laureatów olimpiad i konkursów przedmiotowych oraz oddziały, do których zakwalifikowali się wyłącznie laureaci. Brak oddziału na tamtej liście nie znaczy, że go nie było.

Puste pole nie jest zerem. Warszawa drukowała w latach 2022, 2024 i 2025 wyłącznie minimum, maksimum dołożyła w 2023, medianę w 2026, a średnią podała raz — w 2021. Kolumna, której nie ma w danym roczniku, to informacja o raporcie, nie o szkole.

Co z tego wynika dla naboru 2027

Ósmoklasista, który we wrześniu 2026 roku zaczął ostatnią klasę, rekrutuje się latem 2027. Rocznik, do którego należy, poszedł do klasy pierwszej we wrześniu 2019 — czyli był rocznikiem zwyczajnym, bez reform i bez dziury. Jego nabór powinien wyglądać jak 2025 i 2026, nie jak 2024.

Praktycznie:

• Patrz na rozstęp, nie na jedną liczbę. W LVIII LO progi w tym samym roku różnią się między oddziałami o kilkanaście punktów, a między latami — o kilkadziesiąt. Jeden próg z jednego roku to nie jest przedział ufności.
• Sprawdź, czy szkoła w ogóle otwiera ten oddział. Klasa o danym profilu bywa uruchamiana co drugi rok. Regulamin rekrutacji publikowany wiosną jest jedynym wiążącym źródłem.
• Policz najpierw swoje punkty. Zanim porównasz się z czymkolwiek, warto wiedzieć, z czym się porównujesz — kalkulator punktów rekrutacyjnych liczy wszystkie cztery składniki i pokazuje szkoły w okolicy.
• Zasady punktacji na 2027 rok są już znane i nie zmieniają się: szczegóły w naszym przewodniku po rekrutacji do szkół średnich 2027.

Najczęściej zadawane pytania

Dane w artykule opisują nabory 2021–2026 i pochodzą z zestawień pobranych w lipcu 2026 roku. Progi kolejnego naboru poznamy w drugiej połowie lipca 2027 — i wtedy je tu dopiszemy.