Nie daj się złowić. Lekcja o oszustwach w sieci
Klasa rozwiązuje wspólnie quiz o bezpieczeństwie w internecie, poznaje pięć sygnałów oszustwa i ocenia cztery wiadomości. Na koniec uczniowie układają plan na wypadek, gdy oszust przejmie konto.
mapaoswiatowa.pl/scenariusze-lekcji/od-zainteresowan-do-zawodu
Uczniowie odpowiadają na pytania o to, co lubią robić, poznają z bliska jeden z podpowiedzianych zawodów i sprawdzają, które szkoły w okolicy go uczą. Na koniec przygotowują pytania na dzień otwarty.
Klasy VII–VIII45 minDoradztwo zawodoweOpublikowano 29 października 2026
Uczeń:
Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII i VIII szkoły podstawowej. Uczeń:
Na tej lekcji uczniowie nie wybierają zawodu na całe życie. Sprawdzają, które zawody pasują do tego, co lubią robić, i czy w okolicy jest szkoła, która ich uczy. Korzystają z narzędzia Jaki zawód wybrać?. Podpowiada ono tylko te zawody, których uczą technika i szkoły branżowe I stopnia w obszarze wybranym przez ucznia.
Przed lekcją:
Przebieg wypełnia całe 45 minut. Jeśli sprawdzanie obecności albo otwieranie narzędzia potrwa dłużej, skróć etap „Pytania na dzień otwarty”: pary wybierają trzy pytania z przykładowych, które zapiszesz na tablicy, zamiast układać własne.
W szkole podstawowej uczniów obowiązuje ustawowy zakaz korzystania z telefonów (art. 98a Prawa oświatowego). Jeden z wyjątków to zgoda nauczyciela, gdy telefon służy realizacji programu nauczania danych zajęć. Sprawdź, jak Twoja szkoła stosuje ten wyjątek. Jeśli uczniowie nie mogą używać telefonów, wybierz pracownię komputerową albo wariant z rzutnikiem. Zakaz i jego wyjątki opisujemy w tekście o telefonach w szkole.
Od 1 września 2026 r. rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego wymaga, żeby szkoła zapoznawała uczniów i rodziców z cyfrowymi narzędziami doradztwa zawodowego (§ 8a). Na tej lekcji uczniowie korzystają z jednego z nich.
Zapytaj klasę, kto wie już, czym chce się zajmować w przyszłości, a kto nie ma jeszcze pomysłu. Niech uczniowie podniosą ręce. Zwykle większość klasy nie wie i warto to głośno powiedzieć.
Możesz powiedzieć
Dziś nikt nie musi wybierać zawodu. Sprawdzimy, które zawody pasują do tego, co lubicie robić, i gdzie w okolicy można się ich uczyć. Po ósmej klasie część z was pójdzie do technikum albo szkoły branżowej, a tam zawodu uczy się już od pierwszej klasy. Na koniec lekcji każdy będzie miał w karcie pracy jeden zawód opisany własnymi słowami, szkołę, która go uczy, i trzy pytania na dzień otwarty.
Wyjaśnij krótko różnicę między szkołami. W liceum ogólnokształcącym nie uczy się zawodu. Zawód, którego uczy technikum albo szkoła branżowa, dzieli się na kwalifikacje, a każdą z nich potwierdza osobny egzamin zawodowy. Technikum trwa pięć lat: uczniowie zdają w nim egzaminy zawodowe i mogą przystąpić do matury. Szkoła branżowa I stopnia trwa trzy lata i uczy jednego zawodu. Po niej można kontynuować naukę w branżowej szkole II stopnia.
Uczniowie otwierają narzędzie: skanują kod QR wyświetlony na rzutniku albo wpisują adres.
Narzędzie na lekcję
Jaki zawód wybrać?
Uczeń wybiera obszar, w którym będzie szukać szkoły (miejscowość, gminę, powiat albo województwo), typ szkoły i odpowiada na sześć pytań. Każde pytanie ma odpowiedź „Nie wiem”.
mapaoswiatowa.pl/jaki-zawod-wybrac
Otwórz narzędzieZanim uczniowie zaczną odpowiadać, pokaż na rzutniku pierwsze kroki: wybór obszaru i typu szkoły. Od nich zależy, które szkoły narzędzie w ogóle weźmie pod uwagę. Poproś, żeby za obszar wybrali miejsce, z którego naprawdę mogliby dojeżdżać do szkoły. Na koniec każdy zobaczy zawód, który najbardziej pasuje do jego odpowiedzi, i trzy kolejne. Przy każdym jest opis zawodu i ramka Dlaczego ten zawód? z odpowiedziami, które do niego pasują.
Każdy uczeń wybiera jeden z czterech zawodów ze swojego wyniku i wypełnia pierwszą i drugą część karty pracy. Przycisk O zawodzie pod zawodem prowadzi do strony z jego opisem (część „Czym zajmuje się…?”) i danymi o tym, ilu uczniów się go uczy.
Na początku pokaż na jednym zawodzie, jak odpowiedzieć na pytanie „Czym zajmuje się osoba w tym zawodzie?”: przeczytaj opis na głos i powiedz to samo jednym, dwoma zdaniami, własnymi słowami. Potem chodź po klasie i zaglądaj do kart.
Po kilku minutach poproś dwie, trzy chętne osoby, żeby opowiedziały o swoim zawodzie. Zapytaj, co je zaskoczyło.
Pytania do rozmowy
Przycisk Szkoły w okolicy otwiera listę szkół z wybranego obszaru, które uczą danego zawodu. Uczniowie wpisują do karty pracy jedną lub dwie szkoły i zaznaczają, czy to technikum, czy szkoła branżowa.
W parach uczniowie porównują swoje szkoły.
Technikum czy szkoła branżowa?
Pary piszą w karcie pracy trzy pytania, które zadałyby w wybranej szkole podczas dnia otwartego. Zbierz kilka na tablicy, żeby pary, które utknęły, miały z czego skorzystać.
Przykładowe pytania:
Poproś, żeby każdy sprawdził swoją kartę pracy: czy ma opisany zawód, szkołę i trzy pytania. Niech pokażą kciukiem: w górę, jeśli mają wszystko, w bok, jeśli czegoś brakuje. Zobaczysz, czy któryś etap trzeba dokończyć na następnych zajęciach.
Potem poproś dwie, trzy chętne osoby o dokończenie zdania: „Dzisiaj dowiedziałem się / dowiedziałam się, że…”.
Zaproponuj uczniom, żeby w domu pokazali wynik rodzicom i sprawdzili na stronie wybranej szkoły termin dnia otwartego. Na stronie wyniku jest przycisk Drukuj lub zapisz jako PDF i przycisk Skopiuj link.
Wariant
Bez telefonów, z jednym komputerem i rzutnikiem
Przejdź narzędzie razem z klasą. Jako obszar wybierz gminę albo powiat, w którym leży szkoła. Przy każdym pytaniu uczniowie głosują podniesieniem ręki, a Ty zaznaczasz odpowiedź, która zebrała najwięcej głosów. Wynik klasy to cztery zawody. Podziel klasę na cztery grupy i daj każdej jeden zawód do etapów „Jeden zawód z bliska” i „Gdzie się tego uczyć”. Karty pracy wypełniają na papierze.
Wariant
W pracowni komputerowej
Przebieg bez zmian. Adres narzędzia jest pod kodem QR. Wynik można wydrukować od razu, jeśli pracownia ma drukarkę.
Wariant
Dwie lekcje
Na pierwszej lekcji przeprowadź etapy od wprowadzenia do „Jednego zawodu z bliska”. Drugą zacznij od listy szkół. Dołóż porównanie liceum, technikum i szkoły branżowej w przewodniku Co po podstawówce? i policzenie punktów w kalkulatorze punktów rekrutacyjnych.
Karta pracy
Od zainteresowań do zawodu. Lekcja doradztwa zawodowego
1. Mój wynik
Zawód, który według narzędzia najbardziej do mnie pasuje:
Jeden powód z ramki „Dlaczego ten zawód?”, który się ze mną zgadza:
2. Jeden zawód z bliska
Zawód, który wybieram:
Czym zajmuje się osoba w tym zawodzie?
Co mnie zaskoczyło?
3. Gdzie mogę się go uczyć
Nazwa szkoły, miejscowość, technikum czy szkoła branżowa:
4. Trzy pytania na dzień otwarty
Scenariusz i karta pracy: mapaoswiatowa.pl/scenariusze-lekcji/od-zainteresowan-do-zawodu · licencja CC BY 4.0
Nie. Narzędzie nie bada zdolności ani cech charakteru. Porównuje odpowiedzi ucznia z tym, jak zwykle wygląda praca w danym zawodzie, i z tym, czego uczą szkoły w wybranym obszarze. Jeśli uczeń potrzebuje diagnozy, skieruj go do szkolnego doradcy zawodowego albo do poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Też mogą przejść lekcję: zobaczą, jakich zawodów uczą szkoły w okolicy, a w części o szkołach porównają je z liceum. Przewodnik Co po podstawówce? zestawia wszystkie trzy ścieżki.
Nie. Narzędzie niczego nie zapisuje, więc nikt nie ma wglądu w odpowiedzi, nawet szkoła, która udostępnia je pod swoją nazwą. Jeśli chcesz porozmawiać o wynikach, poproś uczniów o pokazanie ekranu albo wydruku.
Scenariusz i kartę pracy możesz kopiować, drukować, zmieniać i rozpowszechniać, także w zmienionej wersji. Wystarczy podać autora, źródło i licencję, na przykład:
„Od zainteresowań do zawodu. Lekcja doradztwa zawodowego”, Mateusz Pawlica, Mapa Oświatowa, mapaoswiatowa.pl/scenariusze-lekcji/od-zainteresowan-do-zawodu, licencja CC BY 4.0.
Klasa rozwiązuje wspólnie quiz o bezpieczeństwie w internecie, poznaje pięć sygnałów oszustwa i ocenia cztery wiadomości. Na koniec uczniowie układają plan na wypadek, gdy oszust przejmie konto.